Shënime në Blog

The prestige of evil

The prestige of evil

No fictional fascination. Javier Marías - who for more than twenty years has combined his extraordinary work as a writer with civic dedication, often against the current through Sunday articles usually devoted to politics - has always condemned Vladimir Putin without intermediate words and without indulgences. pointing to his evil deeds at the helm of Russia in the "columns" now summarized in this volume I am confronted with entitled "¿Será buena persona el cocinero?", published a few days ago in Spain. "Evil is something very simple," he tells me when answering my call from the silent house overlooking the bustling old city of Madrid.

The fable of his latest novel "Tom Nes Nevinson" is guided by a "moral dilemma": is it legitimate to kill when you intend to avoid a greater evil? This is why two men are remembered - in a movie and in reality - who would have had the opportunity to assassinate Hitler: one of the two, the German writer Friedrich Reck-Malleczewen, a Catholic and Conservative, met the next Führer in 1932 , without his bodyguards, at a restaurant in Munich. He then wrote that if he had known the hell that would come to our Europe, he would surely have shot Hitler. Continuing the paradox, I ask the author of "Such a White Heart" whether even the assassination of the Kremlin leader can be considered - from this point of view - a legitimate act. "I think if it did, most would not be sad," he says.

Putin is in his place. From what happened, what idea do you have about the man who decided to invade Ukraine?
Over the years I have observed it a lot. It seems square that he is a braggart. A rapist I mean. The biggest problem is that when a braggart decides to take a serious step like this, it is impossible for him to do back-and-forth. It would be very serious if the plans do not go well. It will continue to do so at all costs. Sooner or later he will win, because the difference between the forces on the battlefield is too great, but he will achieve nothing but a military success. In this sense, I do not believe that Russia can make concessions or compromises.

Is he a "classic villain" character that piqued the curiosity of a writer like you?
No, not much. I do not share at all the interest of our time for wicked characters. This interest may have always existed, but in recent years it has been exaggerated. It seems to me that evil has gained a "prestige" with which I do not agree. I’m not saying a bad character can’t even be intelligent. I do not even think Putin is stupid, it even seems clear that he is shrewd and cunning. But ultimately wickedness is simple. Pretty more complicated is kindness. Or if not kindness, people who have contradictions are very tricky. In the case of the Russian president, evil is just a desire for control and domination. We have seen in recent years the way he governed: poisoning, imprisoning and eliminating all those who bothered him. Russia is a country without freedom:

A e do ndokush?
Është interesante që në Perëndim Putini ka pasur mbrojtës që kanë qenë kundërshtarë në politikë. Nga njëra anë e djathta ekstreme - Salvini, Le Pen, Zemmour, Vox - dhe nga ana tjetër një lloj e majte si Podemos në Spanjë apo Mélenchon në Francë, që sot i shmangen dënimit të qartë të pushtimit.

Cili është mendimi juaj për atë pjesë të botës pacifiste që kundërshton armatosjen e Ukrainës?
E majta politike nën ombrellën e një pacifizmi hipokrit thotë se të ndihmosh Ukrainën ushtarakisht do të thotë përkeqësim i luftës. Pra, çfarë duhet të bëjmë: t’ia lejojmë vetes të na sulmojnë dhe të na pushtojnë? Shumë kritika ndaj Shteteve të Bashkuara, NATO-s dhe Europës.

Ka nga ata që thonë se lufta ka dobësuar frontin populist europian. Çfarë mendimi keni?
Mundet, por nuk besoj se është ky shqetësimi kryesor i presidentit rus. Vitet e fundit, Putini është përpjekur të destabilizojë Bashkimin Europian, të ushqejë lëvizjet separatiste, të ndikojë në zgjedhje. Kjo është ajo që ka ndodhur, kjo është ajo që mbetet.

A mund të rimarrë fuqi ideja e demokracisë falë shembullit të një vendi demokratik të pushtuar që po i reziston agresionit?
Ndoshta po. Por e sigurt është se Rusia megjithëse do të rrënohet e do të izolohet, gjithsesi do ta çojë në fund luftën. Bëhet fjalë për një ngushëllim të hidhur. Do të jetë një vend me ekonomi të shkatërruar që në të ardhmen do t’i ndjellë më pak frikë botës.

A e pranoni tezën sipas së cilës një tepricë autokritike e ka dobësuar botën perëndimore, duke e lënë të papërgatitur ndaj kërcënimeve?
Patjetër që ka mundësi. Unë kam folur shpesh për tendencën absurde të viteve të fundit për të kërkuar falje. Më duket një arrogancë shumë e rëndë: nuk mund të kërkojmë falje për diçka që ka bërë dikush tjetër ose ndonjë që ka vdekur prej shekujsh. Po, perëndimi ka përjetuar një ndjejë të ekzagjeruar faji.

Mendoni se reagimi i komunitetit ndërkombëtar ndaj "operacionit special ushtarak" të Rusisë ka qenë ai i duhuri?
Them se ajo që mund të bëhej është bërë. Ajo që nuk mund të bëhet është dërgimi i ushtarëve. Përgjithësisht ka pasur një ndjenjë indinjate dhe zemërimi. Për sa më takon mua, nuk isha fare i sigurt, pavarësisht zhvendosjes masive të trupave përgjatë javëve të mëparshme, se pushtimi do të ndodhte vërtetë. Dukej diçka e ekzagjeruar.

A mund të flitet për “angazhim” intelektual në një botë që duket se po kthehet në të shkuarën? Mund të bëhet diçka për të ndaluar të keqen?
Jo, mendoj se jo. Prej kohësh kam një rubrikë çdo të dielë në një gazetë. Në shumicën e rasteve ndjen se këto janë gjëra të kota. Por ka nga ata që më shkruajnë ose më falënderojnë sepse zbulojnë një këndvështrim tjetër, për shkak se i bëra të mendojnë. Rëndësia e intelektualëve ka rënë sepse shumë prej tyre kanë gabuar, kanë rrënuar prestigjin e tyre duke mbrojtur të pambrojtshmen. Të vjen lehtësisht ndër mend Sartre: që i ri flirtoi me nazizmin dhe pastaj përfundoi duke justifikuar Mao Zedong-in. Shumë prej tyre kanë mbështetur kauza të tmerrshme. Prandaj kemi humbur gjithmonë e më shumë aftësinë për të ndikuar. Nuk është se kemi shumë rëndësi, edhe nëse përpiqemi të bëjmë gjithë sa është e mundur për të ndihmuar njerëzit që t'i shohin gjërat ndryshe nga mendimet e përhapura të kohës sonë. Nuk jemi shumë larg aftësisë së rrjeteve sociale për të ndikuar te njerëzit sot. Imagjinoni çfarë mund të kishte bërë Goebbels këto ditë nëse mendojmë për tmerret që shkaktoi duke përdorur vetëm radion dhe gazetat. Dhe në krahasim me Trump dhe Putin, Goebbels është një nxënës.

Çfarë do të kishte menduar për këtë luftë babai juaj, filozofi Julián Marías, i cili jetoi në kohët e konflikteve të mëdha të shekullit të kaluar?
Nuk e di. Me siguri do të kishte menduar se Putini është një kriminel. Kjo është e qartë. Babai im ishte shumë optimist: Mendoj se ai do të ishte bindur për pamundësinë e krahasimit të pushtimit rus të Ukrainës me pushtimin nazist të Çekosllovakisë. Unë, që jam shumë më pak optimist se ai, në fakt mendoj të njëjtën gjë, sepse makina luftarake e Wehrmacht në atë kohë ishte jashtëzakonisht më e fortë se çdo tjetër, krahasuar edhe me atë ruse. Sigurisht, nëse do të përdornin armë bërthamore, gjithçka do të ishte ndryshe.

___

And so we part, after these words that carry fear and regret, back to work and books. In search of an apparent normalcy. With the common hope that the catastrophe will not turn into an apocalypse.

* Javier Marías is a Spanish writer translated into 42 languages. In Albanian, his novels "Such a white heart", "Tomorrow in battle think of me" and "Like love" have been published. This interview with Paolo Lepri was translated by Erjon Uka.