Shënime në Blog

In the room where man does whatever he wants: man, woman, cat, God or devil

Megjithëse për disa mund të duket e kotë të lexojnë romane teksa planeti digjet, unë do të doja të mbroja parimin dhe të tregoja se sa e rëndësishme është kjo për botën e sotme dhe për atë nesërme. Për ta bërë këtë, sigurisht që nuk mund të vazhdoj vetëm. Do të kërkoj ndihmën e shkrimtarëve që admiroj, qoftë sepse është gjë e mirë t’i bësh homazh mësuesve të tu, qoftë për faktin se përpara se të merrja penën e të shkruaja, kam qenë lexuese dhe pikërisht këto lexime më bënë gruan, qytetaren dhe shkrimtaren që jam.
In the room where man does whatever he wants: man, woman, cat, God or devil

By Muriel Barbery / Literature separates from the world to be born in a secluded room. In that cave of alchemists, in solitude and tranquility, he creates a world also isolated, populated by invented beings and by actions that have never happened. It is dictated by the obvious disadvantage that is out of reality, but is actually shielded from tremendous advantages.

Although to some it may seem futile to read novels as the planet burns, I would like to defend the principle and show how important this is for today and tomorrow. To do this, of course, can not go on alone. I will seek the help of the writers I admire, either because it is a good thing to pay homage to your teachers, or for the fact that before I took the pen and wrote, I was a reader, and it was these readings that made me a woman, a citizen and the writer I am.

During the first closure in the spring of 2020, my husband and I stayed at a country house in France and after every lunch, drank coffee and read aloud some pages of novels. He read Melville's "Moby Dick," I read Laclos' "Dangerous Relationships." Both texts were far from the subject of the pandemic, yet nothing was more precious than those minutes of reading set in the strange and extended time of isolation, not because they distracted us from anxiety, but because they fed us in the way that is typical for fiction.

Every time I reread "Dangerous Relationships" I experience a sense of wonder. It is an epistolary novel, unique in its style, a kind of literary UFO that is not known how it appeared in the fictional sky, a total text where all human emotions are painted.

I am summarizing the story for those who do not remember: two libertarian aristocrats, Viscount Valmont and Marquess Merteuil, work to carry out a romantic revenge by corrupting, seducing and abusing the means of such revenge, initially with women (de Tourvel and Cécile Volanges) but also with men (Prévan and Cavalier Danceny). Some consider this story a stylistic masterpiece, others a bible of libertine life, others a treaty of immorality that they say is saved from the moralistic end (Viscount Valmont dies and Marquess Merteuil, terminated by society, is affected by the lia).

So who is the author of this atypical and devilish text? A strict military man who throughout his life remained a good man and father, as well as a good Christian. There is nothing farther from Choderlos de Laclos than libertine behavior, nothing is farther from his life than the events of the characters. Therefore, the writer gave life to his novel in a separate room. Perhaps he borrowed the themes from his life, the time in which he lived, his readings, his observations, but all this is not enough to explain the wonder of the text.

Laclos mishëron mohimin e bindjes se romancierët mund të shprehin vetëm atë që kanë përjetuar. Falë hyjnive mbrojtëse të dhomës së veçuar, ne mund të jemi çfarë të duam: burrë, grua, një i huaj, një engjëll, një mace, Zoti ose djalli në një shekull, në një mjedis a në një skenografi që nuk janë tonat. Duke vepruar kështu, rreziku që ndërmarrim nuk është ai i përvetësimit.

Përkundrazi, vetë fakti i kapjes së një fati të panjohur përbën shkakun kryesor të ekzistencës së teksteve tona. Në realitet, i vetmi rrezik që ne i kanosemi është ai i pozës dhe zbrazëtisë, romanet tona mund të jenë të pasigurta ose të pasinqerta, dhe për këtë arsye të turpshme. Sinqeriteti, megjithatë, nuk ka asnjë lidhje me çështjen e afërsisë. Ne mund të jemi të pasinqertë duke folur për veten dhe të sinqertë duke shpikur dikë tjetër. Largësia pak a shumë e madhe që shkrimtari ka me alter-egon e tij nuk përcakton saktësinë apo komicitetin e tyre. Në fakt, nëse i shohim “Marrëdhëniet e rrezikshme” në optikën e përgjigjeve të thjeshta, nuk vonojmë të shprehim një gjykim: në këtë historinë e të privilegjuarve të boshatisur që kanë fuqinë të abuzojnë me më të dobëtit, elementët kryesorë janë mashtrimi, tradhtia, abuzimi, manipulimi, mizoria.

Dhe kjo është arsyeja pse romani ngjall ndëshkim ose lartësim dhe varësisht rastit konsiderohet një traktat i shthurjes ose i lirisë, prandaj mbrohet ose dënohet me shpatë të zhveshur nga milli. Por ky është një thjeshtim që nuk nderon gjenialitetin e Laclos apo atë të artit të tij.

Personalisht unë nuk shoh aty as skandalin e dominimit, as një ode libertine. Lindur në një dhomë të veçantë, ngjarja na çon diku tjetër, një tjetër vend që na lejon të kuptojmë kompleksitetin e qenieve njerëzore dhe të botës, dhe nuk na intereson nëse personazhet nuk janë të mirë! Ata na edukojnë të jetojmë, sepse duke lexuar nuk i shohim me sytë e gjyqtarit, ne i mbajmë larg nga pasioni ynë i trishtuar, pikërisht gjykimi para kuptimit, dhe vetëm Zoti e di se sa shumë na pëlqen të gjykojmë më fort dhe të kuptojmë më pak.

This is what the novel serves, to avoid the blows of the torturous questions of existence. We need its light, we must contain our tendency to judge, if we want to conceive answers to the complex questions that life poses to us. In the secluded room, unlike what we do in real life, we do not ask ourselves who is right and who is wrong, but grow up.

* Muriel Barbery is a writer and researcher of philosophy, known worldwide for her novel "The Elegance of the Hedgehog" which has also been published in Albanian. This article was translated into Albanian by Erjon Uka.