Shënime në Blog

Meritocracy has become toxic

Kur globalizimi solli rritjen e pabarazive dhe stanjacionin e pagave, politikanët e partive kryesore iu drejtuan punëtorëve me këshilla të tipit: “Nëse do të konkurrosh dhe të fitosh në ekonominë globale, shko në universitet.” “Ajo që do të fitoni do të varet nga ajo që do të mësoni. ” “Nëse përpiqesh, mund t’ia dalësh.” Por këto slogane përmbajnë një akuzë të nënkuptuar.
Meritocracy has become toxic

The idea of ??merit is deeply rooted in our culture. Calvinist religion has made it a moral dictate, where eternal salvation depends on the fruit of one's commitment. Even Max Weber spoke about it in his most famous work, "The Protestant Ethic and the Spirit of Capitalism". Merit has thus become the indisputable verb of Western civilization, but it is also the most powerful generator of inequalities.

Meritocracy, a term conceived in 1958 by Michael Young, is challenged by communitarianism, a current of thought that criticizes liberalism and neoliberalism, and that has its roots in utopian socialism with initiators such as Jacques Maritain and Adriano Olivetti. It focuses more on the community than on the individual, considering the individual as an integral part of the social context. As such, success depends on the people who live around it. Therefore, personal talent belongs to the whole community and the fair distribution of merit is the most original message.

Michael J. Sandel is one of the leading exponents of communitarianism and his ideas have traveled the world. He teaches at Harvard and is the author of the book "The Tyranny of Merit" where he dismantles the meritocracy which "stirs up discontent, poisons politics and incites social strife".

Professor Sandel, in your book you talk about a moral issue. Who stands out because of his talent deserves more than those who are equally hardworking but less talented?
Let's take the case of a great athlete like Lionel Messi. He trained hard, as did many other less talented athletes. Is talent merit or fate? And what about the fact that you live in a time and society where everyone loves football? This is also a coincidence, it is not his doing. Therefore morally it is difficult to say that he deserves the rewards that the market offers him. It is hard to support the idea that he can earn a thousand times more than a teacher or a nurse. The same can be said for the elites of success, both in professions and in finance. Merit has become toxic because a market-driven meritocracy encourages people to see success as a measure of their own merit. I have called this behavior the "arrogance of meritocracy" of the elites. This is the dark side of meritocracy. Every time we consider success as "our own work" we forget the debt to those who have made our success possible: family, teachers, community, country. This forgetfulness makes it more difficult to recognize our mutual dependence and our obligation to care for the common good.

Why is there a moral issue at the basis of the populist revolt?
One of the deep reasons for the populist revolt against the elites is the feeling of the majority, seen from the top down, that the contribution of the workers is not recognized or respected. It is a legitimate complaint. When globalization brought rising inequality and stagnant wages, politicians of the major parties turned to workers with advice like: "If you're going to compete and win in the global economy, go to university." "What you will earn will depend on what you will learn. ” “If you try, you can succeed.” But these slogans contain an implicit accusation: “If you don't have a degree and can't make it in this new economy, it's your fault to fail. The problem is not in the economic structure or in the neoliberal policies that we (main parties) are pursuing. The problem is that you have not managed to improve yourself. ” And we should not be surprised that many workers rebelled against the meritocratic elites. Those of us who spend time in the company of cultured people conveniently forget that most of our fellow citizens do not have college degrees. That is why it is crazy to create an economy that depends on dignified work and life entirely on a degree that most do not have. The authoritarian populism of the right is usually synonymous with the failure of progressive politics. In recent decades, centre-left parties have failed to respond adequately to inequalities and stagnant wages. Their "growth rhetoric," as I have defined it, which focuses on individual growth through higher education is not the right response to inequality. Those of us who spend time in the company of cultured people conveniently forget that most of our fellow citizens do not have college degrees. That is why it is crazy to create an economy that depends on dignified work and life entirely on a degree that most do not have. The authoritarian populism of the right is usually synonymous with the failure of progressive politics. In recent decades, centre-left parties have failed to respond adequately to inequalities and stagnant wages. Their "growth rhetoric," as I have defined it, which focuses on individual growth through higher education is not the right response to inequality. Those of us who spend time in the company of cultured people conveniently forget that most of our fellow citizens do not have college degrees. That is why it is crazy to create an economy that depends on dignified work and life entirely on a degree that most do not have. The authoritarian populism of the right is usually synonymous with the failure of progressive politics. In recent decades, centre-left parties have failed to respond adequately to inequalities and stagnant wages. Their "growth rhetoric," as I have defined it, which focuses on individual growth through higher education is not the right response to inequality. That is why it is crazy to create an economy that depends on dignified work and life entirely on a degree that most do not have. The authoritarian populism of the right is usually synonymous with the failure of progressive politics. In recent decades, centre-left parties have failed to respond adequately to inequalities and stagnant wages. Their "growth rhetoric," as I have defined it, which focuses on individual growth through higher education is not the right response to inequality. That is why it is crazy to create an economy that depends on dignified work and life entirely on a degree that most do not have. The authoritarian populism of the right is usually synonymous with the failure of progressive politics. In recent decades, centre-left parties have failed to respond adequately to inequalities and stagnant wages. Their "growth rhetoric," as I have defined it, which focuses on individual growth through higher education is not the right response to inequality. centre-left parties have failed to respond adequately to inequalities and stagnating wages. Their "growth rhetoric," as I have defined it, which focuses on individual growth through higher education is not the right response to inequality. centre-left parties have failed to respond adequately to inequalities and stagnating wages. Their "growth rhetoric," as I have defined it, which focuses on individual growth through higher education is not the right response to inequality.

Shoqëria aktuale është individualiste dhe e bazuar mbi suksesin personal: nuk ka rëndësi nëse e meriton apo jo, mjafton të jetë i dukshëm dhe ta njohin. Është krijuar përshtypja se pjesa më e madhe e atyre që fitojnë shumë nuk kanë merita të caktuara, por vetëm suksese të mëdha. Ndërsa shpesh herë, kush ka merita dhe njohuri, nuk shpërblehet. A nuk është ky fundi i meritokracisë?
Keni të drejtë. Shpesh herë suksesi nuk lidhet me meritën. Ne supozojmë lehtësisht se paratë që fitojnë njerëzit (apo vizibiliteti i tyre publik) janë masa e kontributit të tyre ndaj të mirës së përbashkët. Është gabim. Nëse masa e kontributit social do të ishte vetëm gjykimi në bazat e tregut, atëherë do të duhet të pranojmë se një menaxher i fondeve të investimit apo një bankier i Wall Street kontribuojnë në ekonomi dhe në shoqëri një mijë herë më shumë se sa një mësues apo një infermier. Por edhe mbështetësit e tregut të lirë do të hezitonin ta pranonin këtë përfundim. Eksperienca e pandemisë e tregoi qartë. Shpërndarësit, punonjësit e magazinës, nëpunësit e dyqaneve ushqimore, infermierët, asistentët e kujdesit ndaj fëmijëve nuk janë punonjësit më të paguar apo më të njohur në shoqërinë tonë, megjithatë gjatë pandemisë ne i quajtëm "punonjës thelbësorë" ose "punonjës kryesorë". I duartrokitëm dhe i falenderuam. Kemi dy mundësi: ta harrojmë këtë moment mirënjohjeje, ose mund të jetë ky rasti për një debat më të gjerë publik se si të përafrohet më mirë paga dhe vlera e tyre me rëndësinë e punës që bëjnë. Duhet të përqëndrohemi më pak në armatosjen e njerëzve me konkurrencën meritokratike dhe të fokusohemi më shumë në gjetjen e një mënyrë se si t’ua rishpikim dinjitetin në punë. Duhet mbajtur parasysh se puna nuk është vetëm një mënyrë për të fituar jetesën: është edhe një mënyrë për të kontribuar në të mirën e përbashkët dhe për të pasur një mirënjohje dhe vlerësim shoqëror. Pasojë e "tiranisë së meritës" është se ne e kursejmë mirënjohjen ndaj atyre që japin një kontribut të rëndësishëm për të mirën e përbashkët, pavarësisht nëse kanë apo jo diploma master apo kredenciale prestigjioze.

Nëse arroganca meritokratike, siç thoni ju, është shkaku i Brexit dhe humbjes së Hillary Clinton, si e shpjegoni fitoren e Biden?
Biden është identifikuar më pak me orientimin meritokratik dhe "kredencial" të Bill Clinton, Hillary Clinton dhe Barak Obama. Në fakt, ai ishte kandidati i parë presidencial i Partisë Demokratike në 36 vjet që nuk ishte diplomuar në një universitet prestigjioz të “Ivy League” (tetë universitetet më të mira të Amerikës). Vetëm ky fakt zbulon se sa thellë është e lidhur Partia Demokratike me meritokracinë. Por kjo i lejoi Biden-it të distancohej nga theksi mbi suksesin individual përmes arsimit të lartë. Gjatë fushatës së tij elektorale ai foli më pak për "retorikën e rritjes" dhe më shumë për mënyrat se si mund t’i jepej dinjitet punës. Kjo zhvendosje e retorikës është një hap në drejtimin e duhur, por nuk mjafton për të ripërcaktuar misionin dhe qëllimin e Partisë Demokratike në Amerikë. Do të nevojitet një president më transformues, i aftë për të artikuluar një vizion të ri qeverisjeje. Do të jetë e nevojshme të braktiset versioni neoliberal i globalizimit që Partia Demokratike ka përqafuar nga Clinton tek Obama.

Ju thoni se “Ideali i meritokracisë nuk është një ilaç për pabarazinë, por justifikim për të”. Si ka mundësi?
Zakonisht e mendojmë meritokracinë si përgjigje ndaj pabarazisë. Për shembull, një aristokraci trashëgimore është e padrejtë sepse përcakton mundësitë e jetës bazuar në rastësinë e lindjes. Meritokracia duket një alternativë më e barabartë. Fati i njerëzve nuk përcaktohet nga familja ku kanë lindur por nga meritat e tyre. Në të njëjtën mënyrë edhe shpërndarja e vendeve të punës apo pranimet në universitet të bazuara në nepotizëm, paragjykim dhe korrupsion janë të padrejta sepse nuk i gjykojnë njerëzit në bazë të cilësive të tyre, por në faktorë të tjerë përtej kapacitetit të tyre për ta kryer mirë një detyrë. Politikat meritokratike duken më të drejta. Megjithatë, sot prindërit e pasur dhe të arsimuar e kanë kuptuar se si t'ua trashëgojnë avantazhet e tyre fëmijëve të tyre, jo aq duke u lënë pasuri, por duke u dhënë atyre avantazhet arsimore dhe kulturore të nevojshme për t'u pranuar në universitetet më të mira dhe për të nisur karrierë më pagesë të lartë. Edhe pse çdo student mund t'i nënshtrohet provimeve hyrëse në universitet, vetëm studentët që janë në gjendje të kultivojnë talentin e tyre akademik gjatë adoleshencës mund të marrin rezultatet më të mira. Meritokracia premton lëvizshmëri në rritje falë përpjekjes dhe punës së palodhur. Në praktikë, lëvizshmëria është e bllokuar. Fëmijët e prindërve me të ardhura të ulëta priren të mbeten po aq të varfër kur të rriten. Sigurisht që universitetet elitare të “Ivy League” ofrojnë bursa bujare studimi dhe asistencë financiare për të rinjtë që vijnë nga ambiente modeste, e megjithatë këto universitete frekuentohen nga familje që ndodhen në majë të klasifikimit të të ardhurave dhe shumë pak nga familje që ndodhen në mes të kësaj shkalle. Ja përse meritokracia sot nuk funksionon si alternativë ndaj pabarazive, por si justifikim ndaj pabarazive.

Rreth një shekull më parë, ekonomisti anglez R.H. Tawney thoshte se barazia e mundësive ishte një ide e pjesshme. Pse është kaq e vështirë të munden pabarazitë?
Edhe nëse arrijmë të kemi një barazi mundësish, edhe nëse të gjithë do ta nisnin vërtetë garën nga e njëjta pikë, gjithsesi do të kishim një shoqëri “fitimtarësh” dhe “humbësish”. Problemi qëndron në konsiderimin e jetës shoqërore si një garë, ku fituesit marrin të gjitha çmimet. Disa mbështesin tezën se alternativa e vetme ndaj barazisë së mundësive është një barazi dërrmuese e rezultateve, të gjithë me të njëjtat të ardhura dhe të njëjtën pasuri. Por nuk është alternativa e vetme. Përveç barazisë së mundësive, ne kemi nevojë për një barazi të gjerë dhe demokratike të kushteve. Idealja për të cilën flas në librin “Tirania e meritës” kërkon që të gjithë, pavarësisht nga prejardhja klasore apo punësimi, të kenë akses në të mirat thelbësore të jetës domokratike – kujdes shëndetësor, arsim, punë, shtëpi, por edhe respektin dhe vlerësimin social. Në dekadat e fundit, pabarazitë në rritje të të ardhurave dhe vlerësimit social kanë çuar në një ndasi të madhe. Të pasurit dhe ata që kanë mjete më modeste po bëjnë gjithnjë e më shumë jetë të ndara. Ne i dërgojmë fëmijët tanë në shkolla të ndryshme. Ne jetojmë, punojmë, blejmë dhe luajmë në vende të ndryshme. Marrim lajme nga burime të ndryshme. Rrjetet sociale e përforcojnë këtë izolim. Një barazi demokratike e kushteve kërkon që ne t'i kundërshtojmë këto tendenca dhe të rindërtojmë brenda shoqërisë hapësira publike që na bashkojnë. Praktikat e përbashkimit social do të na kujtonin, në mënyrë konkrete dhe të prekshme, se ne të gjithë marrim pjesë në një jetë të përbashkët.

*Michael J. Sandel is an American philosopher, professor of Governance Theory at "Harvard University Law School". In 2002 he was elected a member of the American Academy of Arts and Sciences, while in 2018 he was awarded the "Prince of Asturias" award in social sciences. One of his most important books is "What Money Can't Buy: The Moral Limits of the Market". The interview with Carlo Bordoni was translated into Albanian by Erjon Uka.