Opinion

Macron wants to turn Europe into a global giant, but he can not do it alone

Macron wants to turn Europe into a global giant, but he can not do it alone
By Timothy Garton Ash / We did it. "We turned the European Union into a global giant, capable of competing in a world of giants like China and the United States." Will French President Emanuel Macron be able to say this in the summer of 2027, as he analyzes his decade at the helm of France at the end of his second and final term?

Much will depend on what he refers to as "us". "European sovereignty" is Macron's favorite term for being a giant in a world of giants. Strategic sovereignty includes not being dependent on Russia for energy, the US for security, or China for corporate profits.

This kind of sovereignty aimed at Macron, has a European foreign and security policy strong enough to deter aggressors like Vladimir Putin, even if in the US he can be re-elected as President Donald Trump in 2024. Nor will it be fully supported to others for microchips, Artificial Intelligence, and digital platforms.

In short, it is a very long way to go from where Europe is today. Macron is currently the only European leader with the vision, ambition and experience to lead the union resolutely in this direction. However the obstacles ahead are great.

One of them was evident in Sunday's presidential election, with high levels of both abstention and support for Marine Le Pen, his far-right nationalist rival. Macron has its virtues as well as its flaws.

I have never seen a human being with more strength, ambition, energy and self-confidence. But on the other hand he can often look arrogant, with fluctuating humor, neo-Napoleonic, and therefore leads to the wrong path many of his compatriots and other Europeans.

“Ne”-ja e Macron shumë shpesh tingëllon si “Ne” ja mbretërore, që do të thotë “Unë”. Për ta përshtatur thënien e Luigjit XIV: “L’Europe, c’est moi”. (Evropa jam unë!). Macron e di se për të realizuar vizionin e tij i duhet Gjermania si partnere. Vizita e tij e parë zyrtare pas ceremonisë së inaugurimit në maj do të jetë në Berlin.

Evropa do të drejtohet sërish nga “çifti” franko-gjerman. Ai do të gjejë tek kancelari gjermane, Olaf Scholz, një partner më të gatshëm për të bashkëpunuar sesa Angela Merkel. Scholz e ka bërë tashmë forcimin e Bashkimit Evropian një plan qendror të programit të tij.

I vakët në retorikën e tij dhe i nënvlerësuar në publik, Scholz po përjeton për momentin një situatë delikate. Ai po shfaqet i paaftë për të gjetur fjalët, tonin dhe shpejtësinë vendimtare të veprimit të nevojshëm për të reaguar ndaj luftës më të madhe që po zhvillohet në Evropë që nga viti 1945. Në këtë aspekt, ai është diametralisht e kundërta e presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky.

Zelensky ishte një president shumë i paefektshëm në kohë paqeje, por është shndërruar në një udhëheqës të shkëlqyer të kohës së luftës. Scholz dukej se do të ishte një udhëheqës i klasit të parë në kohë paqeje. Në ditët e para të luftës, ai u shfaq si shumë vendimtar, duke futur një fjalë të re gjermane në gjuhën angleze: “Zeitewende” (një pikë kthesë epokale). Por që nga ai moment ai ka qenë gjithmonë ngurrues për të ndalur furnizimin e vendit me naftën dhe gazin rus, si dhe për furnizimet me armë ndaj Ukrainës.

Bashkëpunimi me Macron është një mundësi shumë e mirë për të arritur një rikthim të fuqishëm të Evropës në skenën globale. Një nga gjërat e para që duhet të bëjnë së bashku është një vizitë e përbashkët tek Zelensky në Kiev. Megjithatë, në BE-në e sotme prej 27 shtetesh anëtare, nuk mjafton vetëm çifti franko-gjerman.

Fatmirësisht, ata kanë disa kolegë të shkëlqyer. Kryeministri italian Mario Draghi, në dallim nga nga Scholz, ka realizuar me mjeshtëri kalimin nga menaxher ekonomik në kohë paqeje, tek stili më i ashpër dhe më i guximshëm i udhëheqjes që kërkohet në kohë lufte.

Edhe kryeministri i Spanjës Pedro Sanchez, ai i Holandës Mark Rutte dhe ajo e Estonisë Kaja Kallas, janë partnerë seriozë për një “Ne” evropiane më të zgjeruar. Evropa funksionon gjithnjë e më mirë kur ka koalicione të vullnetit të mirë midis qeverive ndërkombëtare, të mbështetura nga institucionet e Brukselit.

Nëse partia konservatore britanike do të ketë më në fund guximin për të shkarkuar Boris Johson, BE-ja mund të ketë gjithashtu një partner strategjik përtej Kanalit, të paktën për çështje të tilla si siguria, energjia dhe mjedisi. Kryeministri më jetëgjatë i BE-së, Victor Orban i Hungarisë, është një problem tjetër.

Lajmi i mirë është se lideri autoritar hungarez, po vazhdon ta humbasë mbështetjen në Evropën Qendrore. Ditën e zgjedhjeve franceze, Sllovenia largoi nga pushteti një tjetër aleat populist të Orbanit, Janez Jansa. Dhe Orbanit i duhen shumë fondet e BE-së që aktualisht janë pezulluar nga Brukseli.

Prandaj Macron, Scholz dhe kolegët e tij, duhet të kenë guximin t’i tregojnë saktësisht se ku mund ta vendosë veton e tij kundër sanksioneve të mëtejshme ndaj Rusisë së Putinit. Pas problemit me veprimin kolektiv me të cilin përballet presidenti i sapozgjedhur francez në Bashkimin Evropian, ai përballet me një sfidë edhe më të madhe në vendin e tij.

Edhe atje ku politikat e BE-së janë tashmë evropiane, politika është ende kombëtare. Në një masë më të madhe apo më të vogël, të gjitha demokracitë perëndimore po tronditen nga politika nacionaliste, anti-liberale, anti-centriste e llojit të përfaqësuar në Francë si nga e djathta ekstreme e Le Pen dhe polemisti Erik Zemmour, po ashtu edhe nga e majta ekstreme e Jean-Luc Melenshon.

Këta 3 kandidatë morën së bashku 52 për qind të votave në raundin e parë të zgjedhjeve presidenciale franceze. Nëse mblidhni së bashku 13.3 milionë njerëzit që votuan për Le Pen në raundin e dytë të së dielës, 13.7 milionë që abstenuan dhe 2.2 milionë që hodhën në kuti fletë votimi boshe (një formë vote e protestës), atëherë do të keni një shifër shumë më të madhe se 18.8 milionë francezët që votuan për Macron.

Macron përballet me zgjedhje parlamentare në qershor, dhe nuk është ende e qartë nëse partia e tij La République En Marche mund të sigurojë një shumicë komode. Ndërkohë, sipas sondazheve në Itali, partitë populiste të krahut të djathtë Fratelli d’Italia dhe Lega kanë së bashku rreth 38 për qind të votave, ndaj mund të formojnë qeverinë italiane pas zgjedhjeve parlamentare.

Kjo pakënaqësi e madhe ndaj qendrës liberale dhe “Evropës”, është rezultat i shumë shkaqeve. Ato përfshijnë efektet sociale dhe kulturore afatgjata të formës së përqendruar të globalizimit të përfaqësuar nga BE-ja; faktin që pas krizës globale financiare të vitit 2008, të pasurit dolën në përgjithësi më të pasur dhe të varfrit më të varfër; ndikimin e mëvonshëm ekonomik të pandemisë së Covid-19; dhe tani lufta në Ukrainë, duke rritur më tej çmimet e energjisë dhe rrjedhimisht edhe koston e jetesës.

But the worst is yet to come. If domestic policy in just a few EU member states goes wrong again, Macron's European agenda will be even more difficult to achieve. Seeing this extraordinary man, I always remember Jacque-Luis David's heroic painting of Napoleon crossing the Alps on a white horse, with one outstretched arm pointing the way forward and up. But the reality will be more like that of an undisciplined group, walking slowly up the mountain with a host of electric cars, and the car leading the caravan will not always be a Reno.

* Article published on Bota.al