Aktualitet

The mysteries of the depths of the sea: Five questions about the final boundary of the Earth

The mysteries of the depths of the sea: Five questions about the final boundary

By Dr.Helen Scales

The deep sea is the last unexplored domain of the Earth. For a long time, this enigmatic ecosystem has held within it the answers to some of the most important questions in science. Now, a new wave of technology is helping explorations that will help us unravel the history of the Earth’s final frontier.

Did life begin in the depths of the sea?

Life on Earth began about 4 billion years ago. Where and how simple cells were born remains a mystery. But there is growing evidence that they may have first appeared in the depths of the ocean. In 2017, paleontologists identified microscopic tubes and filaments made of iron-rich hematite located within rocks that formed between 3.77 and 4.28 billion years ago.

Rocks are a rare fragment of the first oceanic crust preserved on land. Small formations have the characteristic shape of microbes that live today in hydrothermal vents at great depths of the sea, i.e. hot springs that form underwater at the edges of tectonic plates.

The theory of life originating from hydrothermal vents raises an exciting possibility that life may begin elsewhere in the Solar System. Scientists suspect that hydrothermal vents exist on Saturn's moon Enkeladus, and in the giant ocean beneath a crust of ice on Jupiter's moon Europa.

How many undiscovered creatures live in the depths of the sea?

In a recent 3-year study in the Pacific Ocean, remote-controlled vehicles (ROVs) photographed nearly 350,000 animals: fish, octopuses, corals, anemones, shrimp, squid, sponges, and more. Only 1 in 5 were known species. Not all images were very clear to identify, but most were organisms that no one had seen before.

Sa herë që shkencëtarët vëzhgojnë thellësitë e oqeanit, ata janë shumë të sigurt se do të gjejnë diçka të re dhe të papritur. “Është gjithmonë një aventurë e jashtëzakonshme”- thotë Randi Rotjan, profesor në Universitetin e Bostonit, i sapo–kthyet nga një ekspeditë 1-mujore në Oqeanin Paqësor.

Ekipi kreu 21 zhytje dhe kaloi 250 orë nën ujë, duke mbledhur mostra dhe video me definicion të lartë të koraleve, sfungjerëve dhe formave të tjera të ndërlikuara të jetës. Kur ekipi i Rotjan të ketë mbaruar analizimin e gjetjeve, padyshim që do të shtojë të dhëna të rejanë Regjistrin Botëror të Specieve të Detit të Thellë, që deri në mesin e këtij viti përmbante 26.599 specie, një numër që po rritet gjatë gjithë kohës.

Ekipi i Rotjan po studion sistemin imunitar të koraleve që mund të jetojnë për mijëra vjet. Ai synon të kuptojë se si ripërtërihen koralet pas sulmeve nga grabitqarët që ushqehen me korale. Dhe kjo mund të ofrojë njohuri të reja se si imuniteti i lindur evoluoi midis disa prej kafshëve më të hershme shumëqelizore në Tokë. Këto njohuri mund të jenë të vlefshme për mjekësinë, pasi ne ndajmë paraardhësit e lashtë me koralet.

A do të ndërtojmë ndonjëherë një bazë në thellësi të detit?

Një numër në rritje njerëzish të guximshëm dhe kureshtarë, kanë kryer vizita të shkurtra në thellësitë më të mëdha të oqeanit. Në fillim të këtij viti, Nikol Jamase u bë banorja e parë e ishujve të Paqësorit, gruaja e tretë në botë, dhe njeriu më i ri në moshë që zbriti me sondën “Challenger Deep” në Gropën e Marianas, pika më e thellë e oqeanit në afro 11 kilometrathellësi.

Por zbritja dhe qëndrimi poshtë për një kohë të gjatë, është gjë tjetër. Njerëzit që deri më sot kanë kaluar më shumë kohë të zhytur në det janë ata të cilët kryejnë punime për instalimet e naftës dhe gazit. Ata kalojnë javë të tëra brenda kapsulave nën presion, duke udhëtuar çdo ditë 100 metra apo më shumë në thellësi.

Shkencëtarët kanë projektuar prej kohësh ndërtimin e bazave të përhershme nënujore. Njëri prej tyre ishte francezi Zhak Kusto, që në vitet 1960 ndërtoi një bazë nënujore në formën e yllit të detit në Detin e Kuq të quajtur “Conshelf II”. Nipi i tij, Fabian Kusto, po planifikontani një strukturë të gjeneratës së ardhshme në thellësi të detit të quajtur “Proteus”.

I quajtur Stacioni i parë Ndërkombëtar Hapësinor për oqeanin, “Proteus” do të jetë një version më i madh dhe më i adaptueshëm i habitateve të mëparshme nënujore duke përfshirë “Aquarius” në Florida, që është i vetmi ende fuksional, dhe ku në vitin 2014 Kusto kaloi 31 ditë nën ujë.

Kusto shpreson të ndërtojë një rrjet bazash nënujore “Proteus”, të cilat do të përdoret nga shkencëtarët dhe kineastët, si dhe astronautët që trajnohen për të përballuar kushtet e vështira në hapësirë. Baza e parë do të strehojë një ekip prej 12 akuanautësh dhe do të vendoset në një zonë të mbrojtur detare pranë ishullit Kuraçao.

Ajo do të jetë rreth 18 metra nën ujë, pra jo tamam si Gropa e Marianës, por gjithsesi dëshmi e konceptit mbi grupet e njerëzve që do të jetojnë dhe punojnë nën ujë. “Proteus” do të ketëserat e para nënujore në botë për të kultivuar ushqim të freskët për ekuipazhin, dhe një studio transmetimi për të transmetuar mrekullitë e pafundme të thellësive.

A do ta ndryshojë kriza klimatike thellësinë e detit?

Ndryshimet klimatike po mbërrijnë tashmë deri në thellësinë e oqeanit. Një studim i vitit 2020, konfirmoi se temperatura mesatare globale midis sipërfaqes dhe 2000 metrave thellësi, është rritur nga viti në vit. Rritja mund të duket e vogël. Në vitin 2019, ishte 0.075°C mbi mesataren e viteve 1981–2010.

Por për shkak të vëllimit të ujit, nxehtësia e përthithur është e barabartë me energjinë e çliruar nga shpërthimi i 3.6 miliardë bombave atomike. Deri në fund të këtij shekulli, parashikohet se temperaturat në thellësi nga 1000 deri në 4000 metra, do të rriten me 8°C.

Ngrohja e ujit të detit, do të bëjë që ai të humbasë aftësinë e tij për të mbajtur oksigjenin. Në Paqësorin verilindor, jashtë ishullit të Vankuverit, nivelet e oksigjenit deri në thellësinë 3000 metra kanë rënë tashmë me 15 për qind gjatë 60 viteve të fundit. Ndërkohë një studim i kohëve të fundit, vlerëson se gjuetia e peshkut po dëmton rezervat e karbonit në shtratin e detit dhe se po shkakton emetime të ngjashme me industrinë e aviacionit.

Si duket shtrati i detit?

Është thënë shumë herë se ne dimë më shumë për sipërfaqen e Hënës sesa mbi fundin e detit. Kjo është e vërtetë, të paktën për sa i përket hartave që kemi, por situata po ndryshon në mënyrë graduale. Por duhet pasur parasysh se sipërfaqja është rreth 10 herë më e vogël se shtrati i detit të Tokës, dhe në mungesë të oqeanit, është shumë më e lehtë të shihet se çfarë ka atje lart.

But scientists and engineers are finding new, better ways to design the seabed. The Nippon Foundation-GEBCO Seabed 2030 project aims to map the entire seabed by the end of this decade through data donated by governments, researchers, industry and private individuals.

The best seabed maps will serve all kinds of purposes. They will help us navigate, in laying telecommunication cables, and improve our understanding of how seabed topography affects currents and water mixing, allowing us to make better predictions of climate change.

* Bota.al article, republished by Tiranapost.al